Το μέλλον μπορεί να είναι λαμπρό.

Θυμάμαι ότι ένοιωσα εθνική υπερηφάνεια, όταν διάβασα κάπου ότι είμαστε πρώτοι σε παραγωγή και πωλήσεις λαυρακιού και τσιπούρας. Ήταν μέσα της πρώτης δεκαετίας του αιώνα μας, αν θυμάμαι καλά. Μέχρι τότε, ψάρι ιχθυοτροφείου δεν έτρωγα, εκτός από πέστροφες. Το θεωρούσα κατώτερο ποιοτικά και κατά κάποιο τρόπο, βρώμικο.

Ήταν αυτή η αίσθηση εθνικής ανάτασης που με οδήγησε να δοκιμάσω και να γίνω τελικά λάτρης των προϊόντων ιχθυοκαλλιεργειών. Έκτοτε παρακολουθούσα περιστασιακά την αρθρογραφία σχετικά με τον κλάδο, μέχρι τα τελευταία χρόνια που οι ειδήσεις άρχισαν να γίνονται πιο γκρίζες και απαισιόδοξες.

Η πρώτη μου πληροφόρηση μιλούσε για προβλήματα έλλειψης κεφαλαίων που προκλήθηκαν από τις μη έγκαιρες επιστροφές ΦΠΑ εξαγωγών. Τελικά, έμαθα ότι σε μια βιομηχανία έντασης κεφαλαίου με ραγδαία αύξηση, η αδυναμία εύρεσης νέων πηγών κάλυψης των κεφαλαιακών αναγκών, προκειμένου να ανταποκριθεί ο κλάδος στην αύξηση της ζήτησης που ο ίδιος δημιουργεί, λογικά οδηγεί σε αδιέξοδα. Αυτό, σε συνδυασμό με τον κρατικά επιδοτούμενο ανταγωνισμό από την γείτονα Τουρκία, οδηγεί σε συνθήκες ασφυξίας στον κλάδο.

Τα πρώτα χρόνια της κρίσης, σε ταξίδι μου κατά μήκος των πελοποννησιακών ακτών του Σαρωνικού, μου ζητήθηκε να συζητήσω με φορείς και κατοίκους τα σχέδια επέκτασης ιχθυοκαλλιεργειών κοντά σε περιοχές που «ζητούσαν» τουριστική ανάπτυξη. Τότε γνώρισα και την περιβαλλοντική διάσταση της ιχθυοκαλλιέργειας αλλά και τη σύγκρουση επενδυτικών συμφερόντων που διεκδικούν τη χωροθέτηση αντικρουόμενων χρήσεων στην ίδια περιοχή.

Δύσκολες καταστάσεις, δισεπίλυτες, που απαιτούν διάλογο, κατανόηση ανάμεσα στις πλευρές, συνεργασία.

Μετά από χρόνια, βλέποντας ξανά δημοσιεύματα για την απώλεια παραδοσιακά ελληνικών αγορών και την αυξανόμενη διείσδυση της γείτονος χώρας, ζήτησα τη γνώμη της κ. Ρένας Καργιώτη.

Η κ. Καργιώτη έχει σπουδάσει περιβάλλον στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και είναι κάτοχος μεταπτυχιακών τίτλων στην Ωκεανογραφία και στη διοίκηση επιχειρήσεων (MBA). Τα τελευταία χρόνια εργάζεται σε εταιρεία ιχθυοκαλλιεργειών ενώ στο παρελθόν έχει εργαστεί σε εταιρεία συμβούλων περιβάλλοντος.

Η κ. Ρένα Καργιώτη

Η κ. Ρένα Καργιώτη

Ρένα Καργιώτη: Σε 2-3 χρόνια, η ανάπτυξη του κλάδου μπορεί να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο, όταν λυθούν τα προβλήματα βιωσιμότητας και εάν υπάρξει η απαιτούμενη χρηματοδότηση,

toperivallon: Πόσο έχει αλλάξει η ιχθυοκαλλιέργεια τα τελευταία τριάντα χρόνια;

Ρένα Καργιώτη: Στην Ελλάδα η ιχθυοκαλλιέργεια ξεκίνησε με μικρά ξύλινα κλουβιά που ήταν εγκατεστημένα σε κλειστούς κόλπους και είχαν μικρή πυκνότητα. Σήμερα οι ιχθυοκλωβοί είναι πλαστικοί, μεγαλύτερου όγκου και μπορούν κα εγκατασταθούν στην ανοιχτή θάλασσα, ενώ η πυκνότητα του πληθυσμού είναι σαφώς μεγαλύτερη.

Οι καλλιεργητές ήταν μικροί επιχειρηματίες που είχαν μεγάλο ρίσκο, ενώ σήμερα είναι εισηγμένες εταιρείες, με μετόχους διεθνή fund και με σαφώς μικρότερο ρίσκο επένδυσης.

Στα πρώτα χρόνια, δεν υπήρχε το κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό, ενώ σήμερα υπάρχουν εξειδικευμένοι ιχθυολόγοι, ιχθυοπαθολόγοι, κτηνίατροι, τεχνολόγοι τροφίμων κ.α.

Ο εξοπλισμός ήταν σχεδιασμένος για μονάδες παραγωγής σολομού, το ίδιο και οι ιχθυοτροφές, τα οποία στη συνέχεια προσαρμόστηκαν στην καλλιέργεια των μεσογειακών ειδών.

toperivallon: Είναι τα προϊόντα ιχθυοκαλλιέργειας κατώτερα ποιοτικά των άγριων αλιευμάτων ή επικίνδυνα για την υγεία;

Ρένα Καργιώτη: Απεναντίας! Τα προιόντα κατά κύριο λόγω εξάγονται και πραγματοποιείται έλεγχος ποιότητας σάρκας τόσο από τις εταιρείες, όσο και από τους πελάτες. Οι ιχθυοτροφές παράγονται κάτω από αυστηρά πρότυπα και σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία. Τα προϊόντα συντηρούνται σε συγκεκριμένες συνθήκες και διατηρούν τη φρεσκάδα τους.

Τέλος, υπάρχει ιχνηλασιμότητα, από το γόνο που εισάγεται σε έναν κλωβό, έως τον τελικό καταναλωτή. Θα έλεγα ότι τα προϊόντα της ιχθυοκαλλιέργειας είναι διαφορετικά, σίγουρα όμως είναι καλής ποιότητας, ίσως καλύτερης από τα ψάρια της ελεύθερης αλιείας και φυσικά δεν παρουσιάζουν κανένα υγειονομικό κίνδυνο.

toperivallon: Ποιο είναι το παρόν και ποιο το μέλλον της ιχθυοκαλλιέργειας παγκοσμίως;

Ρένα Καργιώτη:  Σήμερα η υδατοκαλλιέργεια (ψάρια, όστρακα, καρκινοειδή) καλύπτει περίπου το 40 % της παγκόσμας ζήτησης, εκ των οποίων το 50% είναι παραγωγή ψαριών.

 toperivallon: Η ιχθυοκαλλιέργεια στην Ελλάδα γνώρισε αξιοσημείωτη, θα έλεγα εκρηκτική, ανάπτυξη από το τέλος της δεκαετίας του 1980 έως περίπου τις αρχές του αιώνα που διανύουμε. Σε τι οφείλεται αυτή η ανάπτυξη και πόσο στερεή ήταν;

Ρένα Καργιώτη:  Η ανάπτυξη του κλάδου είναι συνδιασμός παραγόντων. Είναι το όραμα των πρωτοπόρων επενδυτών, η άμεση επιτυχία των προσπαθειών, η κοινοτική χρηματοδότηση που ήταν σημαντική, η καταλληλότητα των ελληνικών θαλασσών κ.α.  Παρά τα προβλήματα του κλάδου η ανάπτυξη αυτή είναι στέρεη. Οι άδειες υπάρχουν, το ίδιο και οι εγκαταστάσεις, αλλά κυρίως υπάρχουν οι άνθρωποι που έχουν συσσωρευμένη εμπειρία και γνώση. Όταν λυθούν τα προβλήματα βιωσιμότητας και εάν υπάρξει η απαιτούμενη χρηματοδότηση, η ανάπτυξη του κλάδου σε 2-3 χρόνια (όσο δηλαδή δύο παραγωγικοί κύκλοι) θα ξεπεράσει κάθε προηγούμενο.

toperivallon: Είναι ο κλάδος ελκυστικός για επενδύσεις; Η χώρα; Μήπως έχουμε φτάσει στο σημείο όπου θα πρέπει να αποχαιρετίσουμε οριστικά τις ημέρες δόξας;

Ρένα Καργιώτη:  Σήμερα ο κλάδος δεν είναι ελκυστικός λόγω των περιορισμών που υπάρχουν στην ίδρυση νέων μονάδων. Οι περιορισμοί προκύπτουν από το υφιστάμενο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά θα εξαλειφθούν μόλις χωροθετηθούν Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης. Έτσι, σήμερα εάν κάποιος θέλει να επενδύσει θα πρέπει να αγοράσει υφιστάμενη μονάδα ή εταιρεία. Οι εταιρείες όμως είναι υπερχρεωμένες, οπότε δύσκολα προσελκύουν επενδυτές. Θεωρώ ότι μόλις οι εισηγμένες εξυγιανθούν, ο κλάδος θα γίνει πολύ ελκυστικός, λαμβάνοντας υπόψη και την κατάσταση της χώρας.

Η χώρα σήμερα δεν είναι ελκυστική. Παρόλο που φαίνεται ότι το grexit έχει απομακρυνθεί, η αξιοπιστία θα κάνει χρόνια να επανέλθει priligy online canada. Εάν δεν λυθεί το πρόβλημα της γραφειοκρατίας και το φορολογικό περιβάλλον, σοβαροί επενδυτές δεν θα έρθουν, παρά μόνο ευκαιριακοί.

Η Ελλάδα ήταν leader. Φαίνεται όμως να χάσαμε τη θέση από την Τουρκία εξαιτίας της στασιμότητας του κλάδου, που δεν οφείλετε μόνο στην οικονομική κρίση. Δεν πιστεύω όμως ότι αυτό πρέπει να  μας επηρεάσει. Χρειάζεται δουλειά, όραμα και καινοτομία και οι ημέρες δόξας θα είναι μπροστά μας.

 

Πλαστικός κλωβός ιχθυοκαλλιέργειας

Η ιχθυοκαλλιέργεια θα συνεχίσει να αναπτύσσεται παγκόσμια. Αυτό οφείλεται στη μεγάλη πίεση των αλιευμάτων από την υπεραλίευση, αλλά και στις αυξανόμενες ανάγκες των καταναλωτών για αλιεύματα.

 toperivallon: Τι  πρέπει και τι μπορεί να κάνει το κράτος για να ενισχύσει και να υποβοηθήσει τον κλάδο;

Ρένα Καργιώτη:  Προσωπικά είμαι εναντίον της κρατικής επέμβασης. Το κράτος θα πρέπει να επικεντρωθεί στο ρόλο του που είναι η αδειοδότηση των μονάδων και ο έλεγχος. Όλες οι πρωτοβουλίες που πήρε τα προηγούμενα χρόνια, όπως η διαφήμιση, απέτυχε και κόστισε στον ευρωπαίο φορολογούμενο. Το κράτος το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να διεκδικεί κοινοτικά κονδύλια εώς ότου υπάρχουν και να επιδοτεί τις δραστηριότητες με διαφανή κριτήρια. Κατά τη γνώμη μου όμως θα πρέπει τα κονδύλια να διατίθενται μόνο για Έρευνα και Ανάπτυξη και όχι για αύξηση της παραγωγής ή την αντικατάσταση του εξοπλισμού μονάδων που λειτουργούν 20 και πλεον χρόνια, αλλά αυτό είναι μια απόφαση που αφορά τις Βρυξέλλες.

toperivallon: Υπάρχουν αντικειμενικές δυσκολίες και φυσικά όρια στην ανάπτυξη της οικονομίας της ιχθυοκαλλιέργειας;

Ρένα Καργιώτη:  Υπάρχουν φυσικά όρια στην ικανότητα  του περιβάλλοντος. Κάθε περιοχή έχει τη δική της φέρουσα ικανότητα. Όταν μια περιοχή κορεστεί από μονάδες, δεν μπορεί κανένας να αυξήσει την παραγωγικότητα.  Λόγω όμως της εκτεταμένης ακτογραμμής και των βραχονησίδων που έχει η χώρα, μπορούν να βρεθούν νέες περιοχές για περαιτέρω ανάπτυξη. Επίσης, αν και θα πρέπει να ξεπεραστούν προβλήματα που προκύπτουν λόγω της ναυσιπλοίας, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν και εγκαταστάσεις ανοικτής θαλάσσης. Βέβαια το μεταφορικό κόστος στις περιπτώσεις αυτές θα είναι αυξημένο, αλλά εάν συνδιαστεί με νέα εμπορικά είδη, θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί.

toperivallon: Η αναζήτηση και η προσπάθεια εισαγωγής νέων ειδών στις διατροφικές συνήθειες των καταναλωτών είναι μια λύση;

Ρένα Καργιώτη:  

Γίνονται αρκετές επιτυχημένες προσπάθειες για εισαγωγή νέων ειδών, όπως ο κρανιός, το μυτάκι, ο σαργός, δεν έχουν όμως πάντα την ανάλογη εμπορική επιτυχία. Για παράδειγμα ο κρανιός που ενώ παρουσιάζει εξαιρετική ανάπτυξη δεν καταναλώνεται στην Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για ένα θαυμάσιο ψάρι.

Ο καταναλωτής  και ειδικά ο Ευρωπαίος, θεωρώ ότι εάν του προτείνουν ένα νέο είδος μεσογειακό θα το δει θετικά διότι ενδιαφέρεται για πρωτεΐνες υψηλής θρεπτικής αξίας. Ο έλληνας είναι ακόμα αρκετά επιφυλακτικός στα ψάρια της ιχθυοκαλλιέργειας, αν και μετά την κρίση υπάρχει μία τάση αύξησης της κατανάλωσης και λόγω της ελκυστικότητας της τιμής.

 toperivallon: Πόσο βοηθούν οι ιχθυοκαλλιέργειες στην προστασία των θαλασσών από την υπεραλίευση;

Ρένα Καργιώτη:  Ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπιστεί η υπεραλίευση είναι οι ιχθυοκαλλιέργειες. Οι πρώτες ύλες των ιχθυοτροφών εξάλλου προέρχονται από μη βρώσιμα ψάρια που σε διαφορετική περίπτωση θα πετιόταν. Αυτή η πρακτική γίνεται ακόμα στην ΕΕ με τα μη εμπορεύσιμα ψάρια. Επειδή οι αλιείς θα υποστούν κυρώσεις εάν πουλήσουν τα μη εμπορεύσιμα ψάρια, που συνήθως είναι βρώσιμα ψάρια αλλά μικρού μεγέθους, τα ξαναρίχνουν στη θάλασσα. Τώρα γίνεται μια προσπάθεια να αλλάξει αυτό, ώστε τα ψάρια αυτά να κατευθύνονται στην παραγωγή ιχθυαλεύρου και ιχθυελαίου. Επίσης, η έρευνα για τη βελτίωση των ιχθυοτροφών είναι συνεχής, ώστε και να αφομοιώνονται περισσότερο, αλλά και να διαφεύγει λιγότερη ποσότητα.

toperivallon: Πόση ζημιά κάνουν στο περιβάλλον οι εγκαταστάσεις ιχθυοκαλλιέργειας; Το τελικό ισοζύγιο προς τα πού γέρνει;

Ρένα Καργιώτη:  Οι ιχθυοκαλλιέργειες υπάρχουν στην Ελλάδα 30 και πλέον χρόνια. Κάποια προβλήματα που υπήρξαν στην αρχή οφειλόταν στην εγκατάσταση τους σε κλειστούς κόλπους. Μετά τη μετακίνηση των κλωβών σε πιο ανοικτές περιοχές, όλες οι μελέτες που έχουν γίνει, από το ΕΛΚΕΘΕ και τα Πανεπιστήμια, δεν έχουν δείξει προβλήματα ρύπανσης. Επιβάρυνση εντοπίζεται μόνο στο ίζημα και σε απόσταση περίπου 30 μέτρων από τα όρια των κλωβών, αλλά και αυτή μόνο τους θερινούς μήνες που αυξάνεται η σίτιση του ιχθυοπληθυσμού. Διάφορες μελέτες έδειξαν ότι το ίζημα επανέρχεται στην αρχική του κατάσταση 18 μήνες μετά την απομάκρυνση των εγκαταστάσεων, αλλά αυτό εξαρτάται από τα επικρατούντα ρεύματα και το βάθος της θάλασσας.

Πρόβλημα προκαλεί η ιχθυοκαλλιέργεια μόνο εάν είναι εγκατεστημένη πάνω από λιβάδεια μαγκρόβιων οργανισμών. Όμως η εγκατάσταση μονάδων πάνω από τα λιβάδεια ποσειδωνίας απαγορεύεται, ενώ αυτά εντοπίζονται έως περίπου τα 30 μέτρα βάθος, όταν οι μονάδες είναι εγκατεστημένες σε μέσο βάθος 50 μέτρων που σημαίνει ότι οι μονάδες δεν προκαλούν καμία επίπτωση στο σημαντικό αυτό οικοσύστημα.

Μην ξεχνάμε όμως ότι ούτε οι ιχθυοκαλλιεργητές θέλουν να λειτουργούν σε ρυπασμένο περιβάλλον, διότι ο εκτρεφόμενος ιχθυοπληθυσμός είναι ο πρώτος που επηρεάζεται. Τα επεισόδια τοξικής ρύπανσης που προκλήθηκαν από φερτά υλικά στο Μαλιακό και τον Αμβρακικό τα προηγούμενα χρόνια, είχαν οικονομικές επιπτώσεις στους επενδυτές, οι οποίοι δεν μπορούν να πάρουν τον ιχθυοπληθυσμό και να μετεγκατασταθούν.

toperivallon: Πείτε μας ποια είναι τα προαπαιτούμενα για την εξυγίανση του κλάδου;

Ρένα Καργιώτη:  Η εξυγίανση του κλάδου έχει ήδη ξεκινήσει. Μετά την ανακεφαλαιοποίηση των δανείων και τη συγχώνευση των μεγάλων εταιρειών, οι τράπεζες που  είναι ήδη οι κύριοι μέτοχοι, θα προσπαθήσουν να πουλήσουν τις μετοχές τους με όσο το δυνατόν μικρότερη απώλεια. Δεδομένου του μεγέθους των εταιρειών που θα προκύψουν, θα υπάρχει δυσκολία να βρεθούν εγχώριοι αγοραστές. Η είσοδος ξένων στρατηγικών επενδυτών, θα επιφέρει διοικητικές αλλαγές και αλλαγές του τρόπου managment. Η εφαρμογή διεθνών διοικητικών πρακτικών, θα έχει σαν αποτέλεσμα αποτελεσματικό marketing, εύρεση νέων αγορών, καινοτόμα προιόντα, μεγαλύτερη αξιοποίηση του επιστημονικού προσωπικού και της συσσωρευμένης εμπειρίας.

toperivallon: Είστε αισιόδοξη για το μέλλον;

Ρένα Καργιώτη:  Ναι, παρά τα προβλήματα του κλάδου, μελλοντικά και μετά την εξυγίανση του θα επεκταθεί και θα στραφεί σε διαφοροποιημένο, επώνυμό προϊόν και εκτροφή νέων ειδών, λαμβάνοντας υπόψη τον ανταγωνισμό, που παλιότερα δεν υπήρχε και τις ανάγκες της αγοράς.



Με την υπογραφή "Το Περιβάλλον" θα φιλοξενούνται αναδημοσιεύσεις άρθρων από άλλες πηγές. Όταν πρόκειται για μεταφράσεις θα αναφέρεται επιπλέον και αυτός που επιμελήθηκε της μετάφρασης. Φυσικά πάντα θα δημοσιεύεται η πηγή.


Η σελίδα είναι βασισμένη στο πρότυπο  Old Paper της ThunderThemes.net και προσαρμόστηκε από την ομάδα του toperivallon. Οι συντάκτες των άρθρων έχουν την ευθύνη του περιεχομένου των και η σελίδα την ευθύνη των ανυπόγραφων.